Asansörlerin kaç kişi taşıyabileceği rastgele bir seçim değil, uluslararası TS EN 81-20 ve TS EN 81-50 standartları ile belirlenen kesin mühendislik hesaplamalarına dayalıdır. Bir asansörün kapasitesi belirlenirken iki ana kriter esas alınır: Kabin taban alanı ve beyan yükü (kilogram).
1. Kapasite Nasıl Hesaplanır?
Asansörün kaç kişi alacağı hesaplanırken, dünya genelinde kabul gören ortalama bir insan ağırlığı baz alınır. Güncel standartlarda bu değer kişi başı 75 kg (eskiden 68 kg idi) olarak kabul edilir.
- Formül: $Beyan Yükü (kg) / 75 = Kişi Sayısı$
- Örnek: 630 kg kapasiteli bir asansör için; $630 / 75 = 8,4$ yani 8 kişi olarak tescil edilir.
2. Kabin Alanı ve Kapasite İlişkisi
Güvenlik nedeniyle asansör kabininin fiziksel büyüklüğü ile taşıma kapasitesi arasında zorunlu bir korelasyon vardır. Bu, kabine kapasitesinden fazla kişinin binmesini fiziksel olarak zorlaştırmak için uygulanır.
| Kapasite (Kişi) | Beyan Yükü (kg) | Maksimum Kabin Alanı (m2) |
| 4 Kişi | 320 kg | 0,90 $m^2$ |
| 5 Kişi | 400 kg | 1,10 $m^2$ |
| 8 Kişi | 630 kg | 1,60 $m^2$ |
| 10 Kişi | 800 kg | 2,00 $m^2$ |
| 13 Kişi | 1000 kg | 2,40 $m^2$ |
3. Kapasiteyi Belirleyen Diğer Faktörler
- Trafik Hesabı: Binanın kullanım amacı (konut, hastane, AVM) ve nüfus yoğunluğuna göre asansörün 5 dakikada binadaki insanların yüzde kaçını taşıması gerektiği hesaplanır. Bu hesap, asansörün sayısını, hızını ve kapasitesini belirler.
- Engelli ve Sedye Standartları: Yeni yönetmeliklere göre, 10 katın üzerindeki binalarda en az bir asansörün sedye taşımaya uygun (genellikle minimum 800 kg veya 1000 kg) ve engelli erişimine uyumlu olması zorunludur.
- Aşırı Yük Sensörü: Belirlenen kapasite aşıldığında asansörün hareket etmesini engelleyen sensörler bulunur. Kapasite aşımı olduğunda sesli uyarı verilir ve kapılar kapanmaz.
4. Neden Kapasite Sınırına Uyulmalı?
Kapasitenin üzerinde yükleme yapmak; frenlerin tutmamasına, halatların aşırı esnemesine ve motorun aşırı ısınarak sistemin kendini kilitlemesine neden olur. Ayrıca kapasite levhasında yazan kişi sayısından fazla binmek, olası bir kazada sigorta ve yasal sorumluluk açısından bina yönetimini zor durumda bırakır.
